Mianem „państwa socjalistycznego” określano także państwa należące do bloku wschodniego. Były to państwa satelickie ZSRR, w których pełnię władzy posiadały partie komunistyczne i kierowały się ideologią marksizmu-leninizmu. Ustrojem modelowym był ustrój Związku Radzieckiego. Były one często nazywane demokracjami ludowymi. W opinii promowanej przez ich władze, były to państwa dopiero budujące socjalizm. Polegać to miało na „wypieraniu kapitalistycznych i tworzeniu socjalistycznych stosunków społeczno-ekonomicznych”.
Według teorii politycznej trockizmu państwa te nie były w rzeczywistości socjalistyczne. Trockiści nie są zgodni co do ich prawdziwej natury; padały określenia takie jak zdegenerowane państwo robotnicze, biurokratyczny kolektywizm i kapitalizm państwowy.
Państwo socjalistyczne jako państwo nie-kapitalistyczne thumb|350px|Mapa przedstawiające państwa socjalistyczne (ale nie marksistowsko-leninowskie) według konstytucji, obecnie i w przeszłości W najszerszym znaczeniu, państwem socjalistycznym określa się państwa, które jako takie się deklarują, np. w swojej konstytucji.