thumb|Tatarzy krymscy na zesłaniu Zesłanie – kara polegająca na przymusowym przesiedleniu, z reguły do rejonu znacznie oddalonego od miejsca zamieszkania, ale znajdującego się pod nadzorem władz stosujących tę karę. Przeważnie jako miejsce zesłania władze wybierały obszary słabo zasiedlone i nie rozwinięte cywilizacyjnie. Zesłanie może dotyczyć pojedynczych osób lub całych grup etnicznych. Bywa traktowane jako synonim deportacji. Szczególnie masowo z kary zesłania korzystano w RosjiJerzy Skowronek, Bogdan Snoch: Szkolny słownik historii Polski. Czasy porozbiorowe 1795-1918, wyd. 1997, s. 166..
Kara ta stosowana była już w starożytności, głównie z powodów politycznych. Liczne przypadki zesłania znane są w historii starożytnego Rzymu.
Państwa kolonialne W czasach nowożytnych, zesłanie było powszechną karą w państwach kolonialnych, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii, która wysyłała skazanych głównie do Ameryki Północnej (do 1776, w sumie ok. 50 tys. więźniów) i Australii (do 1852) oraz we Francji, dla której podstawowymi miejscami zesłań były Gujana Francuska (do 1951) i Nowa Kaledonia (1854–1922, sumie ok. 22 tys. więźniów).