Odrzut zamka swobodnego Zamek swobodny jest podparty tylko słabą sprężyną powrotną. Lufa w broni z zamkiem swobodnym jest zamocowana nieruchomo, a zamek nie łączy się z nią (nie jest ryglowany). Gazy prochowe podczas strzału wywierają parcie na dno łuski, która naciska na zamek, a który z kolei wykonuje ruch w tył. Przed opuszczeniem przewodu lufy przez pocisk, zamek zostaje cofnięty o 1,5–2,5 mm, uzyskując prędkość rzędu 4–6 m/s. Zamek zostaje przesunięty do tyłu dzięki nabytej energii kinetycznej, chociaż ciśnienie gazów już nie działa. Sprężyna powrotna zostaje ściśnięta i następuje wyciągnięcie oraz wyrzucenie łuski.
Broń z odrzutem zamka swobodnego cechuje: prostota budowy, która zapewnia, że produkt jest tani; łatwość szkolenia oraz dogodność użycia; niemożność stosowania nabojów posiadających dużą moc (np. karabinowych), które wymagałyby zamków mających wielką masę; ujemny wpływ pracy automatyki na celność i skupienie ognia; mała donośność ognia skutecznego;