Więzień sumienia – osoba uwięziona lub poddana innym ograniczeniom fizycznym wyłącznie z powodu swoich poglądów politycznych lub społecznych, która jednocześnie w swoich działaniach nie nawoływała, ani nie uciekała się do przemocy.
Więźniowie sumienia w Polsce
Art. 107 kkw przewiduje, że więźniowie sumienia, czyli skazani za przestępstwo bez użycia przemocy, popełnione z motywacji religijnej, politycznej lub ideowej, odbywają karę w oddzieleniu od skazanych za inne przestępstwa. Mają także prawo do korzystania z własnej odzieży, bielizny i obuwia oraz nie podlegają obowiązkowi pracy.
Jeszcze w 1994 r. osoby sprzeciwiające się obowiązkowej służbie wojskowej w Polsce nadal przebywały w więzieniu przez okres roczny (podobnie jak za czasów PRL-owskich) i były uznawane przez Amnesty International za więźniów sumieniaAmnesty International Report (1994). „Poland”.. Pobór przymusowy w Polsce zniesiono w 2009 r.
Przykładowi więźniowie sumienia Siarhiej Cichanouski – białoruski bloger, opozycjonista krytykujący politykę Aleksandra Łukaszenki, niedoszły kandydat na urząd Prezydenta Białorusi w 2020 roku.