Według ukraińskiego prozaika i poety Bohdana Łepkiego od ukazania się powieści datuje się wzrost antagonizmu polsko-ukraińskiegoZniweczyło tę idyllę dopiero ukazanie się „Ogniem i mieczem” Sienkiewicza. Nie było już dawnej chłopięcej szczerości. Od Bohdana i Jaremy posłały się między nami wielkie czarne cienie. Ryszard Sadaj – „Kto był kim w Galicji”, Kraków 1993, s. 162..
Adaptacje powieści Powieść stała się kanwą do wielu późniejszych adaptacji: W 1919 w Czechosłowacji powstała niema ekranizacja powieści, którą uważa się za zagubioną. W 1932 w Poznaniu Teatr Narodowy w sali Ogrodu Zoologicznego przedstawił sztukę teatralną pt. „Ogniem i mieczem”. W głównych rolach wystąpili: Klara Sarnecka (Helena), Czesława Nadworna (Kniahini, Horpyna), Leon Frankowski (Zagłoba), Zbigniew Szczerbowski (Bohun). Ostatnie przedstawienia odbyły się 19.11.1932 roku i 21.11.1932 roku. W 1958 w Stanach Zjednoczonych ukazała się komiksowa adaptacja powieści w serii Classic Illustrated (no.146) W 1962 powstał film produkcji włosko-francusko-jugosłowiańskiej pt. „Col ferro e col fuoco”, W 1999 powstał film w reżyserii Jerzego Hoffmana, W 2000 powstał serial telewizyjny w reżyserii Jerzego Hoffmana, w 1969 powstała wierna adaptacja w formie 25-odcinkowego słuchowiska radiowego w ramach pozycji Powieść w wydaniu dźwiękowym.