Piąty kongres we wrześniu 1957 roku odbył się w Estoril. PCP zatwierdziła swój pierwszy program i ustawy. Kongres po raz pierwszy wyraził, oficjalne stanowisko w stosunku do kolonializmu, argumentując, że wszyscy ludzie mają prawo do samostanowienia, i poparł ruchy narodowowyzwoleńcze w portugalskich koloniach, takie jak MPLA w Angoli, FRELIMO w Mozambiku i PAIGC w Gwinei Bissau.
W demokratycznej Portugalii Zaraz po demokratycznej Rewolucji goździków, podstawowe prawa zostały przywrócone. 27 kwietnia, więźniowie polityczni zostali uwolnieni. 30 kwietnia, Alvaro Cunhal wrócił do Lizbony, gdzie został powitany przez tysiące ludzi. 1 maja obchodzony był po raz pierwszy od 48 lat, a około pół miliona osób zebrało się w Lizbonie aby usłyszeć przemówienia komunistycznego przywódcy Álvaro Cunhala i socjalisty Mário Soaresa. W dniu 17 maja, gazeta partii, Avante, wydała swój pierwszy legalny numer.