Od młodości pogardzał światowym blichtrem i odrzucał wszechstronną edukacjęStanisław Salmonowicz, Fryderyk Wielki, Wrocław 2006, s. 12.. Interesowały go rzeczy praktyczne i konkretne. Na wszystko patrzył przez pryzmat kosztów i efektówStanisław Salmonowicz, op. cit., Wrocław 2006, s. 12.. W życiu prywatnym był człowiekiem brutalnym, despotycznym i dewotem, co we wstrząsający sposób opisała w swoim pamiętniku jego córka Wilhelmina. Ze szczególnym sadyzmem odnosił się do swojego syna i następcy tronu, u którego „wykształcił” przez to psychotyczne cechy osobowości.
Król Polityka wewnętrzna thumb|200px|Fryderyk Wilhelm I wita protestanckich uchodźców z Salzburga. W sumie do Prus przybyło 30 tysięcy osadników z Księstwa Salzburga. Osiedli oni glownie w Litwie Pruskiej. (rycina z 1742 roku) Fryderyk Wilhelm I od początku panowania postawił na wszechstronną ingerencję państwa w życie społeczne i gospodarcze swoich poddanych. Za pomocą swoich urzędników kontrolował rynek pracy, ceny towarów i usług, kierunki handlu czy politykę celnąStanisław Salmonowicz, op. cit., Wrocław 2006, s. 43.. Jego państwo wspomagało rozwój gospodarczej infrastruktury oraz wzmacniało aktywność administracji. Nowe zadania otrzymały policja porządkowa i urbanistyczna. Narodziła się publiczna służba zdrowia. Jednak najwięcej uwagi nowy król poświęcał armii.