W czasie inauguracji roku szkolnego w zreformowanym Collegium Nobilium pijarów w Warszawie wystąpił publicznie w obronie kultury polskiej i umysłowości Polaków (Pro ingeniis Polonorum) przeciw włoskiemu pijarowi Ubaldowi Mignoniemu, autorowi pracy krytycznej Noce Sarmackie. W tym samym roku, na popisie retorycznym, Bohomolec przedstawił publicznie drugi problem, nie mniej ważny: pochwałę i obronę czystości języka polskiego – De lingua Polonica colloquium, 1752. Wystąpienie to zostało przyjęte przez środowisko kulturalne Warszawy jako niezwykle ważne dla życia społeczeństwa. W kilka lat później Bohomolec znów podjął ten problem, tym razem już nie po łacinie, publikując w Zabawkach poetyckich (1758) Rozmowę o języku polskim (pod nazwiskiem ucznia, Ksawerego Leskiego). Obok głównego toru rozważań dotyczących języka znajdują się w tym dialogu i wątki poboczne, – choć równie ważne – dotyczące np. uwag nad zasadami tłumaczenia, znaczenia nauki języków obcych, projektu akademii językowej, mecenatu dla rozwoju kultury i nauki – można, więc traktować Rozmowę jako jeden z pierwszych i najważniejszych dokumentów oświeceniowego programu w zakresie kultury. Z pierwszych lat pracy Bohomolca w warszawskim kolegium pochodzą dwa zbiory ćwiczeń szkolnych: Zabawki oratorskie i Zabawki poetyckie.