Ze względu na różnice dialektalne oraz fizjograficzne wyróżnia się dwa rodzaje podziału Mazur:
Podział językowy Gwara mazurska nigdy nie była jednolita. Mazowszanie (tzw. Mazurzy właściwi) i Chełminiacy, gdy kolonizowali tereny późniejszych Mazur już co najmniej od XIV wieku, czynili to często w taki sposób, by przenosić się możliwie niedaleko od miejsca pochodzenia. Spowodowało to różnice dialektalne w poszczególnych częściach regionu. Kazimierz Nitsch, uznawany za ojca polskiej dialektologii, wyróżniał następujące obszary gwarowe na terenie Mazur: Ziemia ostródzka (gwara ostródzka) – wykazująca cechy dialektu chełmińskiego (okolice Ostródy i Olsztynka). Przynależność ziemi ostródzkiej (stanowiącej część tzw. Prus Górnych) do Mazur od lat pozostaje przedmiotem dyskusji. Gwara ostródzka różni się od pozostałych gwar wymową i pochodzeniem (nie ma na przykład mazurzenia). Mimo tego wielu rdzennych mieszkańców tych ziem z przyczyn historycznych i religijnych utożsamia ją z Mazurami. Mazury Zachodnie (gwara zachodniomazurska) – wykazująca cechy zarówno dialektu chełmińskiego, jak i dialektu zachodniego Mazowsza (okolice Działdowa, Nidzicy i Szczytna) Mazury Środkowe (gwara środkowomazurska) – wykazująca cechy dialektu wschodniego Mazowsza.