Aczkolwiek miejscami nawet na dobrych gruntach tu nie zbywa, jest jednakowoż wiele okolic, które wszystkie te trzy przymioty w sobie łączą”.Kętrzyński wymienił następujące części Mazur:
Mazury Piaszczyste – pod Szczytnem Mazury Kamieniste – pod Orzyszem Mazury Garbate – pod Gołdapią
Historia Prusowie
We wczesnym średniowieczu obszar dzisiejszych Mazur zamieszkiwały następujące plemiona pruskie:
Sasinowie – południowo-zachodni teren dzisiejszych Mazur, w okolicach Miłomłyna, Ostródy, Działdowa, Nidzicy, Olsztynka i Wielbarka, Galindowie – południowo-wschodni obszar Mazur, ciągnący się od Pasymia i Szczytna aż po Białą Piskę, Orzysz, Giżycko, Węgorzewo i częściowo Gołdap, Jaćwingowie – dzisiejsze okolice Ełku, Olecka i częściowo Gołdapi, Nadrowian – północne obszary Gołdapi, Bartowie – dzisiejsze okolice Kętrzyna.
Osadnictwo polskie w Prusach thumb| W IX wieku osadnictwo słowiańskie z Mazowsza osiągnęło rubież od wsi Leszcz aż po Kajkowo koło OstródyW.A. Moszczyński, Rubież słowiańsko-bałtyjska nad Wkrą w VIII–XI wieku na podstawie ceramiki ze stanowisk w Nowym Dworze, Tarczynach i Trzcinie, [w:] Pogranicze polsko-pruskie i krzyżackie, pod. red. K. Grążawskiego, Włocławek-Brodnica 2003, s.106–108J.