Otto von Bismarck. Latem Pałac Michajłowski obsługiwało 300 służących, zimą ta liczba zwiększała się do 600. Wielki książę Michał zmarł w 1849 r., a pałac przeszedł na własność jego żony Heleny. Utrzymała ona znaczenie tego miejsca jako ważnego centrum kultury i sztuki. Jej salon nadal był odwiedzany przez muzyków, pisarzy, poetów i polityków. W czasie wojny krymskiej (1853–1856) wielka księżna otwarła w pałacu szpital dla rannych żołnierzy.
Powolny upadek i powstanie Muzeum Rosyjskiego Helena Pawłowna zmarła w 1873 r., a Pałac Michajłowski odziedziczyła trzecia córka wielkoksiążęcej pary Katarzyna Michajłowna, po mężu księżna Meklemburgii-Strelitz. Pałac przestał wtedy pełnić swą funkcję kulturalną, a stał się po prostu jedną z miejskich rezydencji rodziny. Utrzymanie pałacu pochłaniało ogromne sumy pieniędzy, dlatego większa jego część stała nieużywana. Katarzyna zmarła tutaj w 1894 r., pozostawiła po sobie trójkę dzieci, Helenę (1857–1936), Jerzego Aleksandra (1859–1909) i Karola Michała (1863–1934), pochodzących ze związku z Jerzym (1824–1876) księciem Mecklenburg-Strelitz, którym zapisała majątek. Prawo dynastyczne rodziny cesarskiej stanowiło jednak, że Pałac Michajłowski musi należeć do rodziny Romanowów. Imperator Aleksander III postanowił więc odkupić pałac od potomków Katarzyny.