W jej skład wchodzili Ślązacy, Niemcy górnośląscy, mieszkańcy zachodniego (wtedy niemieckiego) Górnego Śląska.
Działania bojowe na Górnym Śląsku we wrześniu 1939 Neulingowi i jego 239 Dywizji Piechoty przydzielono w pierwszych dniach wojny funkcję obrony niemieckiej części Górnego Śląska przed ewentualną polską kontrofensywą. Jego żołnierze pierwsze dni wojny spędzili w lesie łabędzkim pod Gliwicami.
2 września po południu po przemarszu ulicami Gliwic przekraczają granicę polsko-niemiecką w Gierałtowicach i maszerują w kierunku Ornontowic. Po drodze doszło do pierwszych potyczek z polskimi oddziałami samoobrony, złożonymi głównie z weteranów powstań śląskich.
3 września, po tym jak jednostki polskiej Armii Kraków zostały po przegranej bitwie w rejonie wsi Wyry zmuszone do wycofania się, Neuling i jego żołnierze wkroczyli do Mikołowa. 4 września rano dywizja wraz z pułkami Grenzschutzu wkroczyła do Katowic. Żołnierze Neulinga weszli do miasta od południa, przez Piotrowice, Ochojec, Brynów. Polscy obrońcy usiłowali stawić opór Niemcom opór, m.in. z wieży spadochronowej, jednak został on szybko przełamany. Po południu przejeżdżające przez Katowice jednostki dywizyjnej artylerii zostały ostrzelane z dachów, ale ostrzał nie wyrządził większych strat.