Klauzula (łac. skoro sprawy przybrały taki obrót) – instytucja prawa cywilnego oraz doktryna w prawie traktatów.
W szerszym ujęciu rozumiana jako wszelkie koncepcje czy rozstrzygnięcia ustawowe, mające na celu zmianę pierwotnego stosunku zobowiązaniowego ze względu na nieoczekiwaną zmianę stosunków społecznych, towarzyszących powstawaniu tego zobowiązania.
Występuje również w prawie administracyjnym w związku z decyzją administracyjną, która wiąże – co jest związane z występowaniem określonych przesłanek faktycznych będących podstawą wydania decyzji administracyjnej, których późniejszy brak powoduje zaprzestanie istnienia przesłanek będących podstawą decyzji i w konsekwencji bezprzedmiotowość decyzji.
Prawo międzynarodowe publiczne W prawie międzynarodowym publicznym rozumiana jako zastrzeżenie, zgodnie z którym zawarty traktat może być wypowiedziany, gdy zajdą niespodziewane okoliczności, zmieniające jego wymowę w momencie zawarcia.