Właściwość funkcjonalna Sądu Najwyższego obejmuje między innymi: rozpoznawanie zażaleń od postanowień i skarg kasacyjnych od wyroków sądu drugiej instancji rozpoznawanie skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń rozstrzyganie zagadnień prawnych powstałych w toku orzekania przez sądy drugiej instancji i przez składy Sądu Najwyższego wyznaczanie sądu okręgowego lub apelacyjnego do rozpoznania sprawy jako sądu drugiej instancji, gdy właściwy sąd nie może jej rozpoznać wyznaczanie sądu właściwego do wytoczenia powództwa, jeżeli nie można w myśl przepisów kodeksu takiego sądu ustalić na podstawie okoliczności sprawy orzekanie w przedmiocie wyłączenia sędziego sądu okręgowego lub apelacyjnego jako sądu drugiej instancji.
Właściwość organów w postępowaniu karnym i w sprawach o wykroczenia Sąd rejonowy orzeka w I instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych ustawą do właściwości innego sądu (rozpoznaje ponadto środki odwoławcze w wypadkach wskazanych w ustawie).