Pierwszy krok wykonał w 1263 roku Michał VIII, wysyłając list do papieża Urbana IV z deklaracją pojednania kościołów. Zadeklarował uznanie prymatu papiestwa i wyrażał nadzieję na polubowne załatwienia spraw dogmatycznych. Urban IV przyjął list z aprobatą i wysłał do Konstantynopola czterech franciszkanów. Dzięki wymianie poselstw zakreślono projekt przyszłej unii: Kościół prawosławny miał uznać prymat papieża i wyrazić zgodę, aby to papież rozstrzygał spory religijne między duchowieństwem wschodnim a cesarzem. Zaś kwestie dogmatyczne miał rozstrzygnąć przyszły sobór powszechny. Był to ukłon ze strony papieża w kierunku wschodniego kleru, który uznawał sobór a nie papieża za najwyższą instancję w Kościele katolickimT. Wolińska, Rozłam w łonie Kościoła, [w:] Paleologowie, seria: "Dynastie świata", Warszawa 2011, s. 53..
Plany uchwalenia unii upadły po śmierci Urbana IV. Jego następca Klemens IV odrzucił możliwość zawarcia kompromisu z Bizancjum. Zażądał od Michała VIII uznania rzymskiego wyznania wiary, akceptacji nauki o czyśćcu i siedmiu sakramentach, a także uznania jurysdykcji papieża w sprawach religijnych. Warunki okazały się nie do przyjęcia dla cesarza, a zwłaszcza wschodniego duchowieństwa i wiernych.