mały|Zmienna zależna i niezależna Zmienne zależne i niezależne – sposób odróżniania dwóch rodzajów wielkości: te, które są dostępne od początku procesu i przez niego ukonstytuowane, nazywane są zmiennymi niezależnymi; te, które pojawiają się później i są w ten sposób zależne od poprzednich, nazywa się zmiennymi zależnymi.
W matematyce zmienne zależne rozumie się zwykle jako funkcje zmiennych niezależnych.
W modelowaniu statystycznym i ekonometrycznym, np. w analizie regresji lub w analizie wariancji, zmiennymi niezależnymi nazywa się dość często zmienne objaśniające, a zmiennymi zależnymi zmienne objaśniane. Może to być mylące ze względu na to, że niezależność zdarzeń i zmiennych losowych to w teorii prawdopodobieństwa zupełnie inne pojęcie, zaś zmienne objaśniające często są zależne między sobą i skorelowane ze zmienną objaśnianą.
Przykład 1 Rozważmy taką sytuację z punktu widzenia mechaniki klasycznej: