alt=Lotnicza fotografia rozległych budynków fabrycznych.|mały|Fabryka Hawthorne Works (1925) Efekt Hawthorne – zjawisko będące źródłem błędów podczas prowadzenia badań na grupie ludzi, wynikające z tego, że wiedzą oni o tym, że uczestniczą w eksperymencie.
Zjawisko to odkryte zostało przez Eltona Mayo podczas badań nad wydajnością pracy przeprowadzonych między 1927 a 1932 rokiem wśród pracowników Western Electric Company w fabryce Hawthorne Works w stanie Illinois w Stanach Zjednoczonych. Kierowany przez niego zespół badaczy próbował mierzyć, w jakich warunkach oświetleniowych wydajność pracy będzie wzrastać. Okazało się, że wydajność pracy wzrastała zarówno w grupach eksperymentalnych, jak i kontrolnych, czego przyczyną było, jak wnioskowali badacze, zaangażowanie się naukowców w proces badawczy i ich ciągła obecność, dzięki czemu osoby badane starały się pracować coraz bardziej wydajnie w trakcie trwania eksperymentu.