Pierwotnie zabudowę wsi, powstającą przy głównej drodze, jaką jest dzisiejsza ulica Kościelna, stanowiły zabudowania z zespołem budynków gospodarczych. Na przełomie XIX i XX wieku od południa wieś była ograniczona zespołem pałacowym Rheinbabenów, zaś od północy stawem, przy którym rozgałęziały się drogi w kierunku Bytomia i Bańgowa. W czasie rozwoju przemysłu w rejonie Michałkowic pierwotna, drewniana zabudowa ustępowała na rzecz nowych, wielorodzinnych domów – kamienic. W tym okresie, aż do okresu międzywojennego, istniał obowiązek grodzenia posesji – przy ulicy Kościelnej gmina wykonywała większość ogrodzeń na własny koszt w zamian za odstąpienie przez właścicieli posesji fragmentu działki na poszerzenie ulicy.
W związku ze wzrastającą liczbą parafian w Michałkowicach, w 1899 roku podjęto o budowę nowego gmachu kościoła. Budowę neoromańskiego kościoła p.w. św. Michała Archanioła rozpoczęto w 1902 roku, natomiast został on ukończony dwa lata później, w 1904 roku. Kościół został zaprojektowany przez Ludwiga Schneidera. Wraz z budową nowego kościoła przebudowano również budynek probostwa.