Rękopisy z I połowy XVIII wieku zawierają zapisy pieśni ludowych polskich i ruskich występującymi na przemian z tekstami o charakterze nieludowym. Zainteresowanie pieśnią ludową było w dużej mierze wynikiem ówczesnej mody na wiejskość i rodzimość. Jednocześnie akcje misyjne na wsi wymuszały przystosowanie wykładu religii do tradycji chłopskiej. Były to wówczas główne źródła zainteresowania się folklorem, jednocześnie będące źródłami stylizacji poetyckich.
Rozwój folklorystyki poprzedziły szerokie prace zbierackie nasilone w okresie romantyzmu, które zrodziły z czasem potrzebę refleksji teoretycznej. Tradycja chłopska stała się wyznacznikiem identyfikacji narodowej. Aspekt tożsamościowy miał znaczenie w krajach, które utraciły niepodległość, np. w Polsce. Polska folklorystyka zajmowała się też twórczością innych ludów mieszkających na terenie dawnej Rzeczpospolitej (np. praca Michał Federowskiego Lud białoruski).