Przyrząd asekuracyjny – ogólna nazwa urządzeń zwiększających siłę hamowania liny, służących do asekuracji podczas wspinaczki. Większość przyrządów asekuracyjnych spełnia też funkcje przyrządów zjazdowych. Przyrządy przeznaczone zarówno do asekuracji jak i zjazdu nazywane są także przyrządami asekuracyjno-zjazdowymi.

Przyrząd asekuracyjny pozwala na utrzymanie (tzw. zablokowanie) liny asekuracyjnej, nawet jeśli jej drugi koniec został obciążony siłą o wartości zbyt dużej, by możliwe było utrzymanie liny bezpośrednio w dłoni. Oprócz zablokowania liny, przyrząd taki powinien pozwalać na bezpieczne i wygodne wydawanie luzu (zwiększanie czynnego odcinka liny asekuracyjnej) oraz wybieranie liny (przeciwieństwo wydawania luzu).

Zasada działania Z technicznego punktu widzenia, przyrząd asekuracyjny jest szczególnym przypadkiem hamulca taśmowego. Przyjmuje się, że przeciętny człowiek może utrzymać jedną dłonią przeciętną linę wspinaczkową obciążoną siłą 20 daN. Wielkość siły ścisku dłoni zależy oczywiście od grubości i rodzaju liny i indywidualnych predyspozycji asekurującego i u wytrenowanych wspinaczy przekracza ciężar ich ciała. Najprostszą metodą zwiększenia siły hamowania dłoni jest założenie odpowiednich rękawic.