tor o szerokości 1067 mm), przekuta następnie do standardowej szerokości 1524 mmAdam Dylewski: „Historia kolei w Polsce”, Carta Blanca 2012.. 1916 – ukończenie Kolei Murmańskiej (Мурманскaя железная дорога).

Trzydziestoletnie opóźnienie Rosji w rozwoju sieci kolejowej widoczne było w niemal zupełnym braku kolei lokalnych. Doktryna wojskowa Rosji była też przeciwna rozwijaniu sieci kolejowej w obszarach przygranicznych. Dopiero na początku XX w. zdołano wybudować najkrótsze połączenie Królestwa Polskiego z Prusami: 1902 – otwarcie Kolei Warszawsko-Kaliskiej (Варшавско-Калишска железная дорога): Warszawa – Łowicz – Łódź – Kalisz; kolej na torze 1524 mm.

Konsolidacje węzłów i koleje w miastach: 1863 – tramwaj konny w Petersburgu (od 1854 funkcjonowała uliczna kolej konna towarowa), 1866 – w Warszawie, 1891 – w Helsinkach; 1875 – Warszawa: budowa „Drugiego Mostu” (pod Cytadelą), dwupoziomowego dla kolei i ruchu kołowego; wobec różnicy rozstawów torów linii zbiegających się w Warszawie nie była to pełna konsolidacja węzła, przynajmniej do budowy Kolei Warszawsko-Kaliskiej (Варшавско-Калишска железная дорога); 1892 – uruchomienie tramwaju elektrycznego w Kijowie, pierwszego w państwie; 1898 – uruchomienie tramwaju elektrycznego w Łodzi;