thumb|Brytyjskie i duńskie okręty w szyku liniowym podczas bitwy pod Kopenhagą (1801) Prawdopodobnie jako pierwszy zastosował szyk zbliżony do szyku liniowego dowódca straży przedniej Vasco da Gamy, Vincente Sodre w bitwie z flotą muzułmańską u wybrzeża Malabaru w 1502 roku, kiedy niewielka eskadra portugalska rozgromiła flotę egipsko-kalikackąPiotr Olender: Bitwa u wybrzeży Malabaru. "Morze, Statki i Okręty nr 6/2006, ss.70-75. W niektórych późniejszych bitwach dowódcy stosowali zbliżone szyki. Początkowo szyki składały się jednak także ze słabszych jednostek, płynących z reguły z tyłu, a część okrętów operowała w grupach lub osobno.
Szyk liniowy został ostatecznie ukształtowany i przyjęty jako podstawowa taktyka walki od końca XVII wieku, równolegle ze wzmocnieniem i standaryzacją artylerii dużych galeonów. Wzrost siły ognia artylerii okrętowej spowodował, że możliwe stało się niszczenie okrętów przeciwnika za pomocą samej artylerii, a szyk liniowy ułatwiał koncentrację salwy, zwłaszcza przy niewielkim zasięgu XVII-XVIII wiecznej artylerii (do 2 km). Bitwy morskie przekształciły się w starcia dwóch równoległych linii okrętów, wymieniających salwy.