Ustawienie Armii Zachodu 25 marca Armia Zachodu stanęła pod Czarną Bramą. Liczyła teraz 6000 żołnierzy. W zasadzie była bez szans w walce z wielokrotnie silniejszym, jak się spodziewano, przeciwnikiem. Wodzowie ustawili swoich podkomendnych na dwóch blisko położonych pagórach, usypanych z kamieni, żużlu i ziemi w wyniku prac orków. Na jednym zajął pozycję Aragorn z Gandalfem, a na drugim Éomer wraz z Imrahilem. Tuż naprzeciw Bramy Mordoru, skąd miał przyjść najsilniejszy atak, ustawili się synowie Elronda, a obok nich Strażnicy Północy, rycerze z Dol Amrothu i najdzielniejsi spośród gwardzistów z Minas Tirith.
Początek bitwy Przed samą batalią Wodzowie, wraz z członkami Drużyny Pierścienia, spotkali się z Rzecznikiem Saurona. Odrzucili jego żądania i zaraz potem Sauron rzucił swe siły do ataku. Jego wojska były co najmniej dziesięciokrotnie liczniejsze od sił Gondoru i Rohanu. Z otwartych wrót Morannonu wylało się mnóstwo orków, wilków, trolli i ludzi, Haradrimów. Zza wschodniej z Zębatych Wież wysunęły się oddziały Easterlingów, a na niebie pojawiły się Nazgûle, szerząc strach swym morderczym krzykiem. W krótkim czasie żołdacy Saurona otoczyli rozpaczliwie broniącą się Armię Zachodu. Walka była zacięta, szczególnie gdy włączyły się do niej trolle z Gorgoroth (walcząc z nimi zostali zranieni Pippin i Beregond).