Helena Skrzetuska z domu Kurcewicz – postać fikcyjna, główna postać kobieca w powieści Ogniem i mieczem Henryka Sienkiewicza, ukochana Jana Skrzetuskiego, o którą ten musi rywalizować z kozackim dowódcą Bohunem.
Historia thumb|upright|left|Jeanne Crain – odtwórczyni roli Heleny w filmie Col ferro e col fuoco (1962, reż. Fernando Cerchio) thumb|upright|Izabella Scorupco – odtwórczyni roli Heleny w filmie Ogniem i mieczem (1999) i miniserialu pod tym samym tytułem(2000) – obu w reżyserii Jerzego Hoffmana
Helena była córką kniazia Wasyla Kurcewicza i nieznanej z imienia Rahozianki, która zmarła przy porodzie. Urodziła się w 1630 roku i w chwili rozpoczęcia akcji Ogniem i mieczem miała 18 lat. Według narratora była to młoda panna wzrostu wyniosłego, rysów pańskich i bardzo foremnych. Oczy miała czarne, aksamitne, a łzawe, a mieniące się, a ogniste (...). Nad tymi oczami jedwabne czarne brwi rysowały się dwoma delikatnymi łukami, zarumienione policzki kwitły jak kwiat najpiękniejszy, przez malinowe wargi, trochę otwarte, widniały ząbki jak perły, spod kapturka spływały bujne czarne warkocze.