Intrusion detection system (IDS, system wykrywania włamań) oraz intrusion prevention system (IPS, system zapobiegania włamaniom) – urządzenia lub oprogramowanie zwiększające bezpieczeństwo sieci komputerowych przez wykrywanie ataków w czasie rzeczywistym (IDS) lub wykrywanie połączone z ich blokowaniem (IPS).
Zasada działania Systemy wykrywania włamań działają przez analizę ruchu sieciowego za pomocą dwóch metod: analiza heurystyczna – polegająca na defragmentacji, łączeniu pakietów w strumienie danych, analizie nagłówków pakietów oraz analizie protokołów aplikacyjnych. Pozwala wytypować pakiety mogące doprowadzić do zdestabilizowania docelowej aplikacji w razie obecności w niej błędów implementacyjnych. Stosowane są różne nazwy handlowe – np. (np. IBM ISS) czy (Snort). W większości systemów IDS analiza heurystyczna odbywa się równocześnie z normalizacją danych przed poddaniem ich analizie sygnaturowej. analiza sygnaturowa – polegająca na wyszukiwaniu w pakietach ciągów danych charakterystycznych dla znanych ataków sieciowych.