Do rozpoznania bezsenności pierwotnej konieczne jest wykluczenie innych rodzajów zaburzeń snu (innych dyssomnii lub parasomnii), a także trudności ze snem spowodowanych chorobami somatycznymi, zaburzeniami psychicznymi, przyjmowaniem substancji psychoaktywnych (m.in. leków psychotropowych, alkoholu, narkotyków).
Latencja snu ()
Miarą trudności w zasypianiu jest odstęp czasu, jaki upływa od momentu położenia się do snu do momentu zaśnięcia. Odstęp ten określa się mianem latencji snu. Przy jego określaniu, za moment zaśnięcia uznaje się wejście w stadium drugie snu wolnofalowego (ang. ), co uchwytne jest podczas badania polisomnigraficznego. Za nieprawidłowe, nadmiernie wydłużone zasypianie (z nieprawidłowo długą latencją snu) uznaje się przypadki osób w wieku od 18 do 65 lat, u których zasypianie trwa ponad 30 minut, oraz osób po 65 roku życia, jeżeli zasypianie zajmuje ponad 45 minut.
Całkowity dobowy czas snu (ang. )