Od zewnątrz zielonkawe, zielonożółte i żółte, w stanie dojrzałym czasem czerwono nabiegłe. Płatki korony liczne, żółte, znacznie mniejsze od działek, wyrastające spiralnie i podobne do pręcików, z odosiowo położonymi miodnikami. Pręciki żółte lub czerwono nabiegłe, o nitkach taśmowatych, podobnej długości do działek kielicha. Zalążnia kulista lub owalna, zrośnięta z wielu owocolistków, na szczycie ze spłaszczonym i siedzącym znamieniem. Owoce Jajowate, pływające na powierzchni wody aż do dojrzenia. Zawierają gładkie, jajowate nasiona o długości do 6 mm.
Systematyka Klad bazalny w obrębie rodziny grzybieniowatych wyodrębniany w osobną monotypową podrodzinę Nupharoideae Ito. Najbliższej spokrewniony w gradzie ewolucyjnym grzybieniowatych jest rodzaj barklaja (Barclaya). Klasyfikacja taksonów w obrębie rodzaju jest bardzo kłopotliwa z powodu dużej zmienności morfologicznej przedstawicieli, łatwości hybrydyzacji i posiadania tej samej liczby chromosomów. Z analiz morfologicznych i genetycznych wynika, że w obrębie rodzaju dwie linie rozwojowe obejmują odrębnie gatunki ze Starego i Nowego Świata. Spośród gatunków północnoamerykańskich najbliżej spokrewnionym z grążelami eurazjatyckimi jest N.