Istotną rolę w sambie pełnią instrumenty perkusyjne: różnego rodzaju bębny, , reco-reco, , berimbau, . W niektórych odmianach wykorzystuje się instrumenty strunowe (np. cavaquinho) oraz śpiew.
Ważnym zjawiskiem społecznym związanym z sambą są w Brazylii. Zespoły i stowarzyszenia rywalizują podczas karnawału. Korzystają one ze wsparcia artystów, pisarzy, dziennikarzy i finansistów. Setki tancerzy i muzyków przygotowują przez cały rok choreografie, scenariusze i bogate kostiumy.
Historia thumb|Samba wiejska na obrazie Samba ma pochodzenie afrykańskie, przede wszystkim zachodnioafrykańskie i związane z kulturą Jorubów. Została przeniesiona do Brazylii wraz z niewolnikami sprowadzanymi z Angoli i Konga do pracy na plantacjach trzciny cukrowej i kawy od drugiej połowy XVI do końca XIX wieku. Afrykańskie obrzędy, tańce i praktyki rytualne pozwalały zniewolonym zachowywać własną tożsamość kulturową oraz wyrażać sprzeciw wobec cierpienia i niewoli. Nazwa „samba” wywodzi się ze słowa używanego w Kongo i Angoli na określenie tradycyjnego tańca zwanego także . Samba rozwinęła się w Brazylii szczególnie w stanie Bahia w północno-wschodniej części kraju. Według niektórych źródeł już w XVII wieku rozwijała się tam na ranczach. Następnie pod koniec XIX wieku zdobyła wielką popularność w Rio de Janeiro, będącym wówczas stolicą Brazylii.