thumb|Gnieźnik jajowaty Gnieźnik (Neottia) – rodzaj roślin należący do rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Należą do niego 73 gatunki (w ujęciu obejmującym podrodzaj listera Listera). Występują one w Ameryce Północnej (na południu po Kalifornię, Teksas i Florydę), Europie, w północnej i wschodniej Azji, przy czym kilka gatunków sięga na południu do tropikalnej części Azji (Mjanma, Wietnam). Do flory Polski, w tradycyjnym, wąskim ujęciu, należy gnieźnik leśny (N. nidus-avis), a w szerszym współczesnym – także gnieźnik sercowaty (N. cordata) i jajowaty (N. ovata). Są to rośliny wolno rosnące (często mija kilkanaście lat zanim zakwitną pierwszy raz), liczne są myko-heterotrofami, niektóre gatunki zapylane są przez mrówki.
Morfologia Pokrój Niewielkie, naziemne rośliny zielne, autotroficzne i wówczas zielone lub myko-heterotroficzne i wówczas bezzieleniowe (zwykle czerwonawobrązowe). Kłącze krótkie z gęsto skupionymi korzeniami, cienkimi, czasem zgrubiałymi lub koralkowymi. Łodyga nadziemna prosto wzniesiona. Liście U nasady pędu łuskowate i u roślin bezzieleniowych tylko takie. U autotroficznych występują zwykle dwa, rzadko trzy lub cztery liście wyrastające naprzeciwlegle lub niemal naprzeciwlegle, zwykle mniej więcej w połowie długości łodygi.