thumb|Edward Smith, kapitan między innymi Titanica na pokładzie którego zginął 15 kwietnia 1912 r. nie opuszczając tonącej jednostki. Kapitan – oficer statku wodnego pełniący na nim funkcję kierownika (dowódcy) jako przełożony całej załogi. Kapitan w każdej chwili rejsu jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo załogi i stan techniczny jednostki, którą prowadzi. Jego zastępcą jest starszy oficer.
Obowiązki Do obowiązków kapitana należą: prowadzenie jednostki przy wchodzeniu i wychodzeniu z portów, kanałów, rzek itp.; w morzu nie może opuszczać jednostki; pełne zarządzanie załogą w warunkach kryzysowych; w niebezpieczeństwie (Kapitan schodzi zawsze ostatni) ratuje, jeśli to możliwe: dziennik, mapy, kosztowności itp.
Kapitan w Kodeksie morskim Kodeks morski definiuje funkcję kapitana jako: Kapitan sprawuje kierownictwo statku i wykonuje inne funkcje określone przepisami. Wszystkie osoby znajdujące się na statku obowiązane są podporządkować się zarządzeniom kapitana wydanym w celu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku na statku. Kapitan statku jest z mocy prawa przedstawicielem armatora i zainteresowanych ładunkiem w zakresie zwykłych spraw związanych z wykonywaniem żeglugi oraz zwykłym zarządem statkiem i ładunkiem.