W latach 1899–1916 pracował przy zbiorach numizmatycznych Andrzeja Potockiego. Członek Komitetu Obywatelskiego Polskiego Skarbu Wojskowego w sierpniu 1914 rokuJózef Musiałek, Rok 1914. Przyczynek do dziejów brygady Józefa Piłsudskiego, Kraków 1915, s. 20.. W latach 1903–1919 kierował Muzeum Czapskich w Krakowie. W okresie 1919–1932 był dyrektorem Muzeum Wielkopolskiego w Poznaniu. Pracował na Uniwersytecie Jagiellońskim (1909–1919) i Uniwersytecie Poznańskim (1920–1930).
W okresie 1908–1919 był redaktorem czasopisma „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne”.
W okresie przedwojennym był członkiem m.in.: Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk Państwowej Rady Sztuki (od 1922 r.) Komisji Rewindykacyjnej do odbioru dzieł sztuki z Rosji (1924–1925).
Po II wojnie światowej został zatrudniony na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1946 roku otrzymał tytuł profesora. W 1960 roku przeszedł na emeryturę.
Był autorem około 400 publikacji z dziedziny heraldyki, numizmatyki, sfragistyki, historii i sztuki. Kolekcjonował także ekslibrisy, których zgromadził około 4000. Cały jego zbiór ekslibrisów zaginął w 1939 roku. thumb|Grób prof. Mariana Gumowskiego na cmentarzu św. Jerzego Zmarł w 1974 roku w Toruniu, pochowany został na Cmentarzu św.