Historia partii Geneza W drugiej połowie wieku XIX w Niemczech doszło do rozwoju systemu gospodarki kapitalistycznej, wraz z rozwojem kapitalizmu budował się ruch organizowania się proletariatu – pierwsze grupy robotnicze powstały w latach 30. i 40. Ruch robotniczy przyśpieszył po wiośnie ludów (1848–1849), z kolei w latach 60. założono dwie ogólnokrajowe partie socjalistyczne.
23 maja 1863 Ferdinand Lassalle założył w Lipsku Powszechny Niemiecki Związek Robotników (Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein, ADAV, zwany lassalczykami). Datę powstania ADAV, obecna SPD uznaje za swój początek. Partia opowiadała się za ugodą z rządem Ottona von Bismarcka, według filozofii lassalczyków, Prusy były krajem ponadklasowym i sprawującym funkcję opiekuńcze. Lassalczycy skupili się na żądaniach ustanowienia powszechnego i równego prawa wyborczegoPartie Socjaldemokratyczne Europy, Książka i Wiedza, 1982, s. 257..
Kolejnym ugrupowaniem socjalistycznym była Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Niemiec (SDAP, zwana eisenachczykami) założona w 1869 roku przez Augusta Bebela oraz Wilhelma Liebknechta.