Plazma kwarkowo-gluonowa (QGP z ang. Quark-Gluon Plasma) – stan materii jądrowej występujący przy wysokich temperaturach i dużej gęstości materii. Jest to mieszanina kwarków i gluonów. Materia w takim stanie występowała w początkowym okresie po Wielkim Wybuchu. Obecnie, w zderzeniach jąder atomów ciężkich pierwiastków w akceleratorach, gdy energia materii jądrowej po zderzeniu osiąga , obserwuje się, że materia jądrowa zachowuje się bardziej jak ciecz nadciekła niż plazmowy gaz, co jest interpretowane jako sygnał powstania stanu plazmy kwarkowo-gluonowej.

Teoria i własności W plazmie kwarkowo-gluonowej, stanowiącej układ kwarków i gluonów, występują oddziaływania silne, dlatego podczas jej stygnięcia powstaje tzw. gaz hadronowy, co oznacza, że kwarki i gluony przechodzą w neutralne hadrony. Spadkowi temperatury towarzyszy zwiększanie objętości plazmy.

Oddziaływania silne cechuje tzw. swoboda asymptotyczna, co oznacza, że natężenie oddziaływania silnego maleje wraz ze spadkiem odległości między kwarkami. Jeżeli kwarki są bardzo blisko siebie, to siła tego oddziaływania maleje niemal do zera i kwarki stają się niemal swobodne.