Jednostka tworząca kolonię, jtk, CFU (od ang. colony-forming unit) – jednostka określająca liczbę mikroorganizmów lub komórek w materiale badanym przy zastosowaniu posiewu polegającego na możliwie równomiernym rozprowadzeniu próbki materiału na lub w pożywce w taki sposób, aby (w idealnym przypadku) wszystkie mikroorganizmy leżały samotnie i w oddaleniu od siebie, tworząc przez rozmnażanie każdorazowo jedną kolonię.
Inaczej mówiąc, liczba jtk oznacza liczbę pojedynczych komórek, z których w wyniku podziałów powstaną kolonie komórek. Liczba kolonii jest w warunkach idealnych równa liczbie mikroorganizmów w próbce, co przez interpolację pozwala na określenie ich liczby w badanym materiale, co ilustruje poniższy przykład:
Pobrano wodę do analizy mikrobiologicznej. Po 1000-krotnym jej rozcieńczeniu i wylaniu 0,1 ml na płytkę z pożywką stwierdzono, że w wyniku hodowli na płytce powstało 15 kolonii. Jakie było stężenie bakterii w badanej wodzie?
Odpowiedź: 15 kolonii odpowiada 15 komórkom w rozcieńczonym 1000-krotnie roztworze (wynika to z definicji jtk). Ponieważ na płytkę wylano 0,1 ml takiego roztworu, w 1 ml znajdowało się 150 komórek bakteryjnych.