Liceum Ogólnokształcące im. Hugona Kołłątaja w Pińczowie – najstarsza szkoła tego typu w Polsce, jak wykazał profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego Henryk BaryczZeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego DXII Prace Historyczne, Zeszyt 62, „Pińczów i jego szkoły w dziejach” pod redakcją J. Wyrozumskiego, Henryk Barycz „Powstanie, wzrost i upadek gimnazjum różnowierczego w Pińczowie (1551–1565)”. PWN 1979.. Patronem szkoły jest jej były uczeń – Hugo Kołłątaj: publicysta, polityk i ksiądz katolicki doby oświecenia.
Historia Szkoła powstała jako gimnazjum w 1551. Przed powstaniem gimnazjum działała w Pińczowie jako szkoła kościelna, ale nie miała ona możliwości rozwoju. Sytuacja zmieniła się w 1550, gdy w tym nie odgrywającym żadnej roli osiedlu zaczęły powstawać zalążki organizacji zborowej (kalwini i bracia polscy), a wraz z nią nastąpił rozwój szkolnictwa. Przyczynili się do tego: Mikołaj Oleśnicki Włoch Francesco Stancaro Grzegorz Orszak zwany Orsacjusz
Gimnazjum obejmowało swoim zasięgiem okolice Pińczowa i dalej (Kraków).