thumb|150px|Herb Nałęcz Nałęcze – polski, średniowieczny ród możnowładczy, później w czasach Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej Obojga Narodów bardzo rozgałęziony liczący kilkaset rodów szlacheckich o różnych nazwiskach. Do największego znaczenia politycznego doszedł w XIII i XIV wieku.
Od rodowego godła Nałęczów pochodzi polski herb szlachecki Nałęcz oraz zawołania rycerskie Pomłość i Nałęcz.
Historia rodu w średniowieczu Geneza rodu Nałęczów Mityczne początki rodu przedstawione są w legendach herbowych. Najstarsze ich wersje zostały podane przez Bartosza Paprockiego pod koniec XVI wieku. Według jednej z nich, praojcem Nałęczów był książę Gniewomir, władający na Pomorzu, który herb otrzymał od władcy polskiego Mieszka I na pamiątkę przyjęcia chrztu świętegoB. Paprocki, Gniazdo cnoty, Kraków 1578.. Według innej legendy protoplastą Nałęczów miał być Dzierżykraj z Człopy, wywodzący się z książęcego rodu pochodzącego od legendarnego władcy Popiela. W tej wersji chusta miała być zawiązana przez Mieszka I na jego głowie, gdy przyjął wiarę chrześcijańską (tak samo jak w przypadku Gniewomira) lub przez księcia Bolesława III Krzywoustego po bitwieB. Paprocki, Herby rycerstwa polskiego, Kraków 1584.Analiza błędów i nieścisłości zawartych w legendach przytoczonych przez B. Paprockiego zawarta jest w: M.