W ramach rozpoczętej przez nazistów walki z bezrobociem podjęto budowę Kanału Gliwickiego (lata 1934–1938), który połączył Gliwice z Koźlem-Port. W latach 1934–1936 wybudowano linię kolejową Kędzierzyn-Strzelce Opolskie. Rozwój gospodarczy sprzyjał wzrostowi liczebności mieszkańców.
Liczba ludności w miejscowościS.Popiołek „Ziemia kozielska”, Koźle 1963; Schlesisches Ortschaftsverzeichnis, Teil I, Breslau 1941. 1929 1935 19391941 Kędzierzyn (Kandrzin, od 1934 Heydebreck) 5.003 6.372 6.3086.125
Polska Ludowa 31 stycznia 1945 Armia Czerwona zajęła Kędzierzyn. Na terenie miasta funkcjonował obóz specjalny NKWD. 21 marca 1945 rozpoczęło się przejmowanie od Armii Czerwonej obiektów gospodarczych w powiecie kozielskim.
Do Kędzierzyna repatriowano około 600 Polaków z Lupeni.
Na początku 1946 w Kędzierzynie mieszkało 4866 osób.
W 1948 rząd podjął decyzję o wybudowaniu w Kędzierzynie trzeciej w kraju obok Chorzowa i Tarnowa fabryki nawozów sztucznych. Fabryka otrzymała nazwę: Zakłady Przemysłu Azotowego „Kędzierzyn”. Pierwszą produkcję chemikaliów uruchomiono w październiku 1949. Kędzierzyn przestał być „miastem kolejarzy” na rzecz „miasta chemików”.
2 marca 1951 Kędzierzyn otrzymał prawa miejskie.