Najpewniej po 1340 roku rozpoczęto budowę murów obronnychMarek Słoń, Miasta Podwójne i wielokrotne w średniowiecznej Europie, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2010, s.310-316.
Celem powstania Kazimierza nie miała być konkurencja handlowa dla starego miasta, ale uzupełnienie jego funkcji rzemieślniczych. Kupcy Kazimierza mogli handlować na rynku krakowskim, ale jedynie produktami spożywczymi i tylko w określone dni tygodnia. Prawo składu Kazimierz otrzymał tylko na sól (Kraków też miał ten przywilej). Kazimierz mógł też handlować suknem. Istotna mogła być też ochrona od południa stolicy państwa – Krakowa.
Wagę przedsięwzięcia podkreśla szybko podjęta budowa potężnych kościołów: parafialnego Bożego Ciała i augustiańskiego św. Katarzyny. Być może właśnie na Kazimierzu (na terenach dawnego Bawołu) Kazimierz Wielki rozpoczął budowę gmachów dla ufundowanej przez siebie Akademii Krakowskiej, jednak zamiar ten porzucono po zniszczeniu przez powódź nieukończonych budynków. W miejscu tym Jan Długosz podjął później próbę utworzenia klasztoru kartuzów (Długosz przebudował także kościół na Skałce, który oddał sprowadzonym przez siebie na Kazimierz paulinom) Teorię o budowie gmachów uniwersyteckich na Kazimierzu odrzuca m.in..