Wyjątkowo może wygasnąć w trakcie kadencji w wypadku gdy: poseł odmówił złożenia ślubowania, poseł utracił prawo wybieralności, poseł zrzekł się mandatu, poseł zmarł, poseł objął jedno ze stanowisk wymienionych w art. 103 Konstytucji (m.in. Prezes NBP, Prezes NIK, RPO, Rzecznik Praw Dziecka, członek KRRiT), poseł został uznany za winnego złożenia fałszywego oświadczenia w postępowaniu lustracyjnym.
Pozbawienie mandatu orzekane przez Trybunał Stanu, może nastąpić tylko w sytuacji, gdy poseł naruszył zakaz prowadzenia działalności gospodarczej z osiąganiem korzyści z majątku Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego lub zakaz nabywania takiego majątku (art. 107 Konstytucji).
Podział mandatów ze względu na określenie stosunku przedstawiciela do swoich wyborców Mandat wolny – ukształtował się jako pochodna koncepcji zwierzchnictwa narodu. Opiera się na założeniu, że poseł reprezentuje cały zbiorowy podmiot suwerenności (korpus wyborczy, naród), nie jest natomiast przedstawicielem tylko tych, którzy go wybrali. Nie istnieje tym samym prawna zależność posła od swoich wyborców, niedopuszczalne są nakazy czy instrukcje wyborców, nie ma też możliwości odwołania posła przez wyborców.