W okresie działalności podziemnej była popierana przez Organizację Narodów Zjednoczonych, tzw. państwa frontowe Afryki Południowej i blok wschodni. Zradykalizowana organizacja za jeden z celów postawiła sobie budowę w RPA społeczeństwa socjalistycznego. Po masakrze ludności murzyńskiej w Soweto w 1976 roku nastąpił gwałtowny wzrost liczebności formacji. W latach 80. w całym kraju nasiliły się zbrojne starcia. Rząd wykorzystał do walki z ANC armię i prawicowe bojówki. Potajemnie finansował też nacjonalistyczny zuluski ruch Partia Wolności Inkatha, który zbrojnie rywalizował z KongresemSampson 2011, s. 347–355; Meredith 2010, s. 359–360..
W 1989 roku rząd zdecydował się na reformy polityczne i legalizację ANC, w związku z tym we wrześniu tego roku Kongres podjął decyzję o zawieszeniu walki zbrojnej. W lutym 1990 roku więzienie opuścił Nelson Mandela będący najbardziej rozpoznawalnym politykiem ruchu. Po jego uwolnieniu kierownictwo ANC zadeklarowało koniec walki, dopuszczając wybory jako jedyny środek do zdobycia władzy. Od czasu uwolnienia Mandeli ANC prowadziło negocjacje z rządem na temat przyszłego ustroju RPA, dążąc do przekształcenia RPA w wielorasowe państwo demokratyczne. W wyniku rozmów podjęto decyzję o odejściu od apartheidu w 1992 i zorganizowaniu powszechnych wyborów. Na początku lat 90.