Pod koniec 1905 roku państwo Mikołaja II stanęło w obliczu kryzysu finansowego. Rząd Rosji, którego premierem był wówczas Siergiej Witte, by móc pokrywać bieżące zobowiązania i uniknąć niewypłacalności, zaciągnął olbrzymie pożyczki w bankach zagranicznych – we Francji, Wielkiej Brytanii, Holandii i Austrii. Pożyczono łącznie 2,7 mld franków. W zamian za to zobowiązano się do przeprowadzenia reform demokratycznych, m.in. powołano Dumę Państwową. Opór cara Mikołaja II wobec postulowanych, dalszych zmian ustrojowych, mających upodobnić Rosję do państw europejskich, doprowadził do wstrzymania kolejnych kredytów.
Kultura thumb|upright=1.2|Uniwersytet w Saratowie Ostatnie 2–3 dekady lat przed wybuchem I wojny światowej były w Rosji korzystne w zakresie rozwoju oświaty, nauki, kultury i sztuki. Przybyło kilka uczelni (Tomsk, Saratów, Perm, Rostów), towarzystw naukowych, a po 1905 roku społecznych uniwersytetów ludowych. Rozwinęło się znacznie szkolnictwo średnie i podstawowe. To ostatnie w dużej mierze dzięki działalności ziemstw, to jest samorządów lokalnych, było też wiele szkół cerkiewno-parafialnych.