thumb|Robotnicy zmuszani do wyniszczającej pracy w obozie KZ Sachsenhausen thumb|Więźniowie łagru przy budowie Kanału Białomorsko-Bałtyckiego (tzw. ) Wyniszczenie przez pracę () – zasada stosowana w narodowo-socjalistycznym systemie pracy przymusowej w niemieckich obozach koncentracyjnych i obozach pracy w czasie II wojny światowej, a także wobec m.in. więźniów politycznych w sowieckich łagrachHylewski M., Z dziejów zachodniej cenzury. Kłamstwo kołymskie w powojennym dyskursie politycznym w świetle wybranych relacji literackich, Siedlce 2018 [dostęp 2023-02-22] (pol.), Referat wygłoszony w ramach Międzynarodowej Interdyscyplinarnej Konferencji Naukowej „Sztuka przetrwania. Życie codzienne w ekstremalnych warunkach obozowych w XX–XXI wieku”..
Historia
Niemcy i terytoria przez nie okupowane Wiosną 1942 roku zapadła decyzja o zaangażowaniu na wielką skalę więźniów obozów koncentracyjnych jako robotników przymusowych w przemyśle zbrojeniowym wykorzystywanym na potrzeby wojny. W obozach koncentracyjnych powstawały warsztaty zbrojeniowe, przede wszystkim jednak zaczęto otwierać ich podobozy i tworzyć zewnętrzne komanda robocze. Takie działania miały ostatecznie pokryć niedobór siły roboczej spowodowany działaniami wojennymi. Warunki życia i pracy powodowały, że wielu więźniów zginęło.