Obrona Grudziądza – działania zbrojne prowadzone podczas kampanii wrześniowej mające doprowadzić do obrony Grudziądza przed nacierającymi wojskami niemieckimi, które miały miejsce w dniach 1–4 września 1939 r. thumb|Płaskorzeźba na pomniku Józefa Piłsudskiego w Grudziądzu przedstawiająca działania wojsk polskich w 1939 roku
Geneza W okresie przedwojennym Grudziądz stanowił bardzo ważny ośrodek wojskowy. Stacjonowały w nim dowództwo 16 Dywizji Piechoty, 64 Grudziądzki pułk piechoty, 65 Starogardzki pułk piechoty, 16 pułk artylerii lekkiej i 18 pułk Ułanów Pomorskich (na cytadeli). W mieście działało także kilka szkół wojskowych – Szkoła Podoficerów Zawodowych Piechoty, Lotnicza Szkoła Strzelania i Bombardowania, Centrum Wyszkolenia Żandarmerii i Centrum Wyszkolenia Kawalerii.
Działania wojenne na przedpolach Grudziądza Działania wojenne objęły Grudziądz już od wczesnych godzin porannych 1 września 1939 r., kiedy miasto zaczęło być ostrzeliwane przez niemiecką artylerię dalekosiężną, strzelającą zza granicy z rejonu Gardei i Rusinowa. Do bezpośredniej obrony miasta i okolic utworzony został Oddział Wydzielony „Grudziądz” pod dowództwem płk. Stefana CieślakaBolesław Dolata, Tadeusz Jurga, "Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939-1945", MON, Warszawa 1967.