thumb|Franz Xaver Winterhalter, ca.1865 Franz Xaver Winterhalter (ur. 20 kwietnia 1805 w Menzenschwand, zm. 8 lipca 1873 we Frankfurcie nad Menem) – niemiecki malarz i twórca litografii, znany głównie z portretów przedstawiających członków europejskich rodów królewskich i arystokratycznych.

Życiorys Urodził się w małej wsi – Mezenschwand, w Schwarzwaldzie. Był szóstym z ośmiorga rodzeństwa, jego ojciec był rolnikiem.

Winterhalter poznawał tajniki malarstwa we Freiburgu i w Monachium. W 1828 r. poznał księżną Badenii – Zofię i uzyskał zlecenia na jej portrety. W 1834 r. wyjechał do Paryża, gdzie szybko stał się popularny. Najpierw malował dla króla Ludwika Filipa, a później zdobył posadę na dworze cesarza Napoleona III. W 1841 r. na prośbę królowej angielskiej – Wiktorii I, przybył do Anglii.

W czasie swojej kariery sportretował większość koronowanych głów Europy. Na początku jego styl był dość „konserwatywny” i „staromodny”, jego cechą charakterystyczną była gładka, jak gdyby emaliowana powierzchnia. Później jego warsztat ulegał stopniowym przeobrażeniom. W jednej z jego najsłynniejszych prac – wizerunku przedstawiającym austriacką cesarzową Elżbietę (1864 r.) widoczna jest już duża swoboda w technice malarskiej.