Według powszechnego spisu rosyjskiego przeprowadzonego w 1897 ludność rosyjskojęzyczna posługująca się językiem wielkoruskim (rosyjskim) na terenie guberni leżących na terenie dzisiejszej Ukrainy stanowiła mniej niż 10%.
W czasie powstania styczniowego ograniczono wydawanie literatury w języku małoruskim (ukraińskim) (patrz: cyrkularz wałujewski). W 1876 roku wydano zakaz wwozu do Rosji jakichkolwiek książek wydanych w języku małoruskim (patrz: ukaz emski). Język rosyjski stał się obowiązującym językiem inteligencji, pisali w tym języku np. Nikołaj Gogol, Ilja Miecznikow, Ołeksandr Potebnia. W początku XX wieku w Kijowie zanotowano tylko 8 rodzin inteligenckich, które posługiwały się językiem ukraińskim.
Okres sowiecki zmienił nieco sytuację. W latach 20. XX wieku obowiązującą tendencją stała się tzw. korienizacja – zamiana języka rosyjskiego na miejscowy. Na Ukrainie przyjęło to formę ukrainizacji. Robotnicy mieli podjąć naukę języka pod groźbą zwolnienia, podobne restrykcje spotkały inne zawody;