Mierzy on intensywność światła przechodzącego przez próbkę i porównuje ją z intensywnością światła padającego na próbkę.

Podstawowymi częściami spektrofotometru są: źródło światła uchwyt na próbki monochromator, pryzmat lub siatka dyfrakcyjna detektor miernik (mikroprocesor).

Źródłem promieniowania jest często włókno wolframowe (300–2500 nm), deuterowa lampa łukowa, której widmo jest ciągłe w obszarze promieniowania nadfioletowego (190–400 nm), ksenonowa lampa łukowa, której widmo jest ciągłe od 160 do 2000 nm lub diody elektroluminescencyjne (LED).

Jako detektory stosuje się fotopowielacze, fotodiody, układy fotodiodowe lub matryce CCD. Pojedyncze detektory fotodiody i fotopowielacze stosowane są w skanujących monochromatorach, które filtrują wiązkę światła tak, że tylko pojedyncza długość fali dociera do detektora w tym samym czasie.

Monochromator skanujący przesuwa siatkę dyfrakcyjną do "stopniowania" każdej długości fali tak, że jej intensywność może być mierzona jako funkcja długości fali. Stałe monochromatory są używane z CCD i matrycami fotodiodowymi.