Charakterystyka thumb|left|Bielawka przepływająca przez obszar lasu Gniotek Kopaniny położone są na terenie dwóch miast: Katowic i Mikołowa. W Katowicach Kopaniny są położone na terenie dwóch dzielnic: Podlesie (na mapach zapisywane jako Kopanina-Podlesie; na powojennych jako Kopaniny) i Zarzecze (Kopanina-Zarzecze; na powojennych jako dwie części: Kopaniny Lewe i Kopaniny Prawe). Część Kopanin Lewych znajduje się na terenie Mikołowa, włączonych do miasta 1 lipca 1986 roku. W 2007 roku katowicką część Kopanin zamieszkiwało 1,2 tys. osób.
Obszar Kopanin położony jest na Wyżynie Katowickiej, z czego północna część Kopanin (Kopaniny Prawe) stanowi część Płaskowyżu Bytomsko-Katowickiego, zaś reszta Zrębu Mikołowskiego. Podleską i zarzecką część Kopanin oddziela Kaskadnik. Ponadto przez Kopaniny przepływa kilka innych cieków, będących dopływami Mlecznej: Bagnik, Cetnik i Bielawka. Południowo-zachodnią część Kopanin zajmuje las Gniotek, stanowiącym remizę leśną o powierzchni 159,5 ha, będącą siedliskiem kilku rzadkich i chronionych gatunków roślin.