thumb|Statek szpitalny USNS Mercy (T-AH-19) thumb|Statek szpitalny „Jenisej” w porcie w Sewastopolu Statek szpitalny lub okręt szpitalny (w przypadku jednostek wojskowych), a także szpital wodny – jednostka pływająca zaprojektowana lub przystosowana do użytku jako pływający szpital, znajdująca zastosowanie zwłaszcza podczas konfliktów zbrojnych.
Podczas I wojny światowej do funkcji statków szpitalnych przystosowywano brytyjskie pasażerskie liniowce, takie jak HMHS „Britannic”, RMS „Mauretania” i RMS „Aquitania”. Podczas II wojny światowej funkcję tę pełniła tylko RMS „Aquitania”, bo „Britannic” zatonął w 1916 po wpłynięciu na minę niemiecką, a „Mauretania” została zezłomowana w 1934.
Współczesne okręty szpitalne opatrzone są Czerwonym Krzyżem lub Czerwonym Półksiężycem, co zgodnie z postanowieniami konwencji genewskich daje im ochronę definiowaną przez przepisy międzynarodowego prawa humanitarnego. Zaboru jednostek szpitalnych zabroniła X konwencja haska z 1907 o zastosowaniu do wojny morskiej zasad konwencji genewskiej. Inna konwencja haska z 1904 nakazuje w czasie wojny zwalniać je od wszelkich podatków i opłat, nakładanych na statki w portach stron.