thumb|Zlot serbskiego Sokoła w Herceg-Novim w 1912 r. thumb|right|200px|Zlot czeskiego Sokoła w Pradze w 1920 r. Sokół – nazwa towarzystw sportowych tworzonych w XIX wieku w krajach słowiańskich, których celem było podnoszenie sprawności fizycznej i duchowej oraz rozbudzanie ducha narodowego, ruchowi przyświecała bowiem idea panslawizmu.
Pierwsze gniazdo Sokoła założyli 16 lutego 1862 w Pradze Miroslav Tyrš i Jindřich Fügner. W ciągu kilku następnych lat zaczęły powstawać gniazda Sokoła w Słowenii (1863 r.), Polsce (1867 r.), Chorwacji, Niemczech (na Łużycach i w Berlinie), Serbii, Ukrainie (1894 r., rozwiązany w 1939 r.), Macedonii, Rosji i na Słowacji (1905 r.).
Sokół czeski
Pierwsza i najstarsza organizacja sokolska na świecie, założona 16 lutego 1862 przez Miroslava Tyrša i Jindřicha Fügnera, rozwiązana po agresji niemieckiej w 1938 r., reaktywowana w 1948 r., rozwiązana po praskiej wiośnie w 1968 r., ponownie reaktywowana w 1990 r. Obecnie liczy 45 gniazd. Na początku działalność Sokola wzorowana była na niemieckich klubach gimnastycznych, bazujących na programie wychowania fizycznego Friedricha Ludwiga Jahna. W 1865 r. czescy emigranci utworzyli oddział Sokoła w USA, który funkcjonuje do dziś, skupiając 44 gniazda, głównie w stanach na północy kraju.