Mikołaj Michajłowicz Romanow, ros. Николай Михайлович Романов (ur. w Carskim Siole, zm. prawd. 24 stycznia 1919 w Piotrogrodzie) – wielki książę Rosji, wojskowy, historyk.
Życiorys Pierwsze lata Wielki książę Mikołaj Michajłowicz urodził się 26 kwietnia 1859 w Carskim Siole jako najstarszy z siedmiorga potomków wielkiego księcia Michała Mikołajewicza oraz księżnej Olgi Fiodorowny, urodzonej jako księżniczka Cecylia Badeńska. Znany w rodzinie jako „Bimbo”, miał trzy lata kiedy, w 1862, rodzina przeniosła się do Tyflisu po tym, jak ojciec został mianowany namiestnikiem Kaukazu. Mikołaj spędził dzieciństwo i młodość w Gruzji, gdzie rodzina mieszkała przez lat dwadzieścia. Otrzymał spartańskie wychowanie. Ojciec zbyt zajęty swoimi służbowymi sprawami, rządowymi bądź wojskowymi, pozostawał kimś dalekim i odległym. Matka była zwolenniczką surowych metod wychowawczych i dominującą postacią w rodzinie. Mikołaj był ulubionym synem matki, łączyła ich bliska zażyłość, co dobrze odzwierciedla zachowana korespondencja pomiędzy nimi, w której doszukać się można podtekstów sugerujących kompleks Edypa u Mikołaja. Dorastając na Kaukazie, Michajłowiczowie, młodsza gałąź dynastii Romanowów, wychowywani byli w atmosferze, która niczym nie przypominała tej, w jakiej wychowywani byli ich kuzyni w stolicy Imperium.